หน้าแรก / บทความ / ชนิดเส้นและความหนาเส้นในงานเขียนแบบตาม ISO 128
ความรู้พื้นฐาน · เขียนแบบ

ชนิดเส้นและความหนาเส้นในงานเขียนแบบตาม ISO 128

อ่าน 6 นาที · อัปเดต 3 พ.ย. 2026

แบบงานอ่านง่ายหรืออ่านยาก ส่วนหนึ่งขึ้นกับเส้น ช่างดูแวบเดียวต้องแยกได้ว่าเส้นไหนคือขอบชิ้นงาน เส้นไหนคือรูที่มองไม่เห็น และเส้นไหนเป็นแค่เส้นบอกขนาด มาตรฐาน ISO 128 จึงกำหนดชนิดเส้นและความหนาไว้ให้ใช้เหมือนกันทั่วโลก หลักง่าย ๆ คือ ขอบที่มองเห็นใช้เส้นเต็มหนา ส่วนอื่นเกือบทั้งหมดใช้เส้นบาง โดยเส้นหนาหนากว่าเส้นบางประมาณ 2 เท่า

ชนิดเส้นที่ใช้บ่อย

ชนิดเส้นลักษณะใช้กับ
เส้นเต็มหนา──────── (หนา)ขอบและเส้นรูปร่างที่มองเห็น (visible outline) ขอบของเกลียวด้านที่มองเห็น
เส้นเต็มบาง──────── (บาง)เส้นบอกขนาด เส้นช่วยบอกขนาด เส้นลายตัด (แรเงา) เส้นชี้ เส้นแสดงรากเกลียว เส้นแนวการพับในแบบคลี่
เส้นประบาง─ ─ ─ ─ขอบที่ถูกบัง มองไม่เห็นจากทิศที่ฉาย (hidden line)
เส้นศูนย์กลาง (เส้นยาว-จุด บาง)─── · ───เส้นแกนกลาง แกนสมมาตร ศูนย์กลางรู วงกลมแนวรู (PCD)
เส้นยาว-จุด หนา─── · ─── (หนา)ปลายของแนวตัด (cutting plane) และบริเวณที่มีข้อกำหนดพิเศษ เช่น ผิวชุบแข็ง
เส้นยาว-สองจุด บาง─── · · ───ชิ้นส่วนข้างเคียง ตำแหน่งสุดทางของชิ้นที่เคลื่อนที่ได้ รูปร่างก่อนขึ้นรูป
เส้นมือเปล่า / ซิกแซก บาง〰 หรือ ─╱╲─เส้นตัดตอน (break line) แสดงว่าภาพถูกตัดให้สั้นลงหรือตัดเฉพาะส่วน

เมื่อเส้นหลายชนิดทับกันที่ตำแหน่งเดียว ให้วาดเส้นที่สำคัญกว่า ลำดับทั่วไปคือ เส้นขอบที่มองเห็น → เส้นขอบที่ถูกบัง → เส้นแนวตัด → เส้นศูนย์กลาง → เส้นบอกขนาด

ความหนาเส้นมาตรฐาน

ISO 128 กำหนดความหนาเป็นอนุกรม 0.13, 0.18, 0.25, 0.35, 0.5, 0.7, 1, 1.4 และ 2 มม. (แต่ละขั้นคูณประมาณ √2 ตรงกับอัตราส่วนกระดาษ A ทำให้ย่อขยายกระดาษแล้วยังได้ความหนาในอนุกรมเดียวกัน) แบบหนึ่งแผ่นมักใช้แค่สองขนาดคู่กัน

กระดาษ / งานเส้นหนาเส้นบางตัวอักษร (ขนาดขั้นต่ำที่นิยม)
A4–A3 งานชิ้นส่วนทั่วไป0.5 มม.0.25 มม.3.5 มม.
A2–A0 หรือแบบที่มีรายละเอียดน้อย0.7 มม.0.35 มม.5 มม.
แบบรายละเอียดหนาแน่นบน A40.35 มม.0.18 มม.2.5 มม.

ความหนาเส้นมีผลเฉพาะตอนพิมพ์หรือส่งออก PDF เท่านั้น ไฟล์ DXF ที่ส่งไปตัดเลเซอร์ไม่สนใจความหนาเส้น เครื่องตัดเดินตามแนวกึ่งกลางเส้นเสมอ

ตั้งค่าใน DXCAD2D Online

  1. สร้างเลเยอร์แยกตามหน้าที่ เช่น 0 สำหรับขอบชิ้นงาน, HIDDEN, CENTER, DIM ในแผงขวา ส่วนเลเยอร์
  2. เลือกเลเยอร์ที่จะวาด แล้วตั้ง ชนิดเส้น (เส้นประ เส้นศูนย์กลาง เส้นประสองจุด ฯลฯ) และ ความหนาเส้น (0.13–2.00 มม.) ในแผงขวา ค่าที่เลือกใช้กับวัตถุที่จะวาดต่อจากนี้
  3. ถ้าวาดไปแล้ว เลือกวัตถุก่อน แล้วเปลี่ยนชนิดหรือความหนา จะเปลี่ยนเฉพาะวัตถุที่เลือก
  4. ถ้าเส้นประดูถี่หรือห่างเกินไปเมื่อเทียบกับขนาดชิ้นงาน ปรับ สเกลเส้นประ ค่ามากขึ้น = ขีดยาวขึ้น
  5. เส้นศูนย์กลางของรู ให้ลากยื่นออกจากขอบวงกลมเล็กน้อยประมาณ 2–3 มม. ไม่ควรยาวเกินไปจนรก
  6. ส่งออก PDF แล้วซูมดูว่าเส้นหนา-บางแยกกันชัดก่อนส่งพิมพ์
เคล็ดลับ: ชนิดเส้นที่ตั้งไว้ถูกส่งออกไปกับไฟล์ DXF ด้วยชื่อมาตรฐาน (HIDDEN, CENTER, PHANTOM ฯลฯ) โปรแกรม CAD อื่นจึงแสดงเป็นเส้นประได้ถูกต้อง

ลองทำตามได้ทันที เปิดโปรแกรมเขียนแบบ 2D บนเบราว์เซอร์ ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง ไม่ต้องสมัคร

เปิด DXCAD2D Online

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ทุกเส้นหนาเท่ากัน แบบดูแบน แยกขอบชิ้นงานกับเส้นบอกขนาดยาก
  • ใช้เส้นประแทนเส้นศูนย์กลาง ช่างจะเข้าใจว่าเป็นขอบที่มองไม่เห็น ไม่ใช่แกน
  • เส้นบอกขนาดหนาเท่าเส้นขอบ ตัวเลขขนาดจะจมหายในแบบ
  • ใส่เส้นประทุกเส้นที่ถูกบัง ในชิ้นงานซับซ้อนจะรกจนอ่านไม่ออก ใช้ภาพตัดแทน ดูภาพตัดและการแรเงา
  • ใช้สีแทนชนิดเส้น แบบที่พิมพ์ขาวดำหรือถ่ายเอกสารจะเสียความหมาย สีใช้ช่วยตอนทำงานบนจอได้ แต่ความหมายต้องอยู่ที่ชนิดและความหนาเส้น

อ่านต่อเรื่องการวางขนาดที่ หลักการบอกขนาดตาม ISO และเรื่องกระดาษที่ ขนาดกระดาษเขียนแบบ

บทความที่เกี่ยวข้อง